Thứ Hai, 29 tháng 5, 2017

Tư hữu hóa, tư nhân hóa là liều thuốc kích thích phát triển? (Kỳ 1)

Loa Phường

 Kết quả hình ảnh cho nước sạch
Theo đường lối kinh tế tư bản, để kích thích kinh tế thị trường phát triển, cần đẩy mạnh tư nhân hóa, tư hữu hóa, kể cả tư liệu sản xuất, dịch vụ công, ngành năng lượng thiết yếu… Những quốc gia tuyệt đối hóa ưu thế “tư hữu hóa”, thực tế chứng minh đã thúc đẩy kinh tế phát triển vượt bậc, nhưng hệ lụy đi cùng thì cũng rất đáng ngại như ổn định xã hội không bền vững, phân hóa giàu nghèo ngày càng lớn, mâu thuẫn xã hội tiềm ẩn bùng nổ, thậm chí đẩy đến cùng cực… Vậy thì có nên tư hữu hóa tuyệt đối hay nên kết hợp, chịu sự điều chỉnh của Nhà nước, nhất là ở lĩnh vực “đặc biệt”? Loa Phường xin mở chuyên đề này, mong nhận được nhiều ý kiến tham gia từ bạn đọc.

BÀI HỌC TƯ NHÂN HÓA NGÀNH NƯỚC Ở BỒ ĐÀO NHA
Blogger Karel Phùng, Việt kiều Đức mới đưa ra một điển hình “bất lợi” về tư nhân hóa ngành nước ở xứ Bồ Đào Nha. 
“Năm 2004, Bồ Đào Nha bắt đầu cho tư nhân hóa nước sạch. Chỉ trong vòng 6 năm sau đó, giá nước ở các nơi tư nhân nắm quyền giá đã tăng lên 400%. So với một số nơi khác khi các công ty cấp nước thuộc sở hữu nhà nước, giá cao gấp 40 lần.
Ở nhiều nơi sau khi tư nhân hóa ngành nước, việc sử dụng nước mưa hoặc nước giếng thậm chí để tưới cây cũng bị cấm và có thể bị phạt nếu cố tình vi phạm. Trừ khi xin cấp giấy phép đào giếng và phải nộp một khoản tiền lệ phí. Ít nhất đó là theo những trường hợp sử dụng giếng nước khoan và bị cảnh sát tới đe dọa như vậy. Người không hiểu biết hoặc không dám đi thuê mướn luật sư, việc chấp nhận điều vô lý ấy là hiển nhiên. Tuy vậy cũng có một số trường hợp kiện lên tòa án và sau đó được sử dụng bình thường”.
Từ ví dụ trên, blog này cho rằng “Việc tư nhân hóa nước sạch ở Bồ Đào Nha một lần nữa cho thấy, tư nhân hóa nhiều ngành vì mục tiêu phát triển kinh tế là việc cần thiết. Nhưng nếu tư nhân hóa những ngành như nước, điện (như Bulgari), người dân nhất là những người thu nhập thấp, sẽ bị bóc lột tận xương tủy”
Còn đây là điển hình cuộc tranh cãi về lợi ích của tư nhân hóa ngành nước ở nước Anh. Phe lên án cho rằng, tư nhân hóa ngành nước khiến giá nước tăng 46%, nhưng chất lượng giảm, sức khỏe cộng đồng bị đe dọa nghiêm trọng; còn phe ủng hộ thì cho rằng, tư nhân hóa ngành này giúp tăng đầu tư ngành nước, chất lượng nước tốt hơn và môi trường sông suối tốt hơn.
Còn đây là một phân tích khoa học chỉ ra hậu quả rất tổng thể khi tư nhân hóa ngành nước, như người dân mất kiểm soát đối với ngành dịch vụ, mất minh bạch khi người dân không được các doanh nghiệp này báo cáo toàn diện (doanh nghiệp chỉ báo cáo và chịu trách nhiệm với cổ đông chứ ít khi chịu trách nhiệm với khách hàng), giá tăng (trung bình dịch vụ cấp nước của tư nhân tăng chi phí 58% so với dịch vụ nước công cộng), chi phí hoạt động cao hơn vì khi doanh nghiệp trúng thầu sẽ nảy sinh độc quyền… 
Xin dịch một đoạn: “Theo lý thuyết, cạnh tranh sẽ dẫn đến các hợp đồng nước rẻ hơn, nhưng trên thực tế, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng thị trường nước "hiếm khi cạnh tranh". Sự cạnh tranh duy nhất có thể tồn tại là cạnh tranh trong hợp đồng, và chỉ có một vài công ty nước tư nhân đấu thầu để tiếp nhận hệ thống nước của thành phố. Một khi hợp đồng được trao, công ty chiến thắng được hưởng độc quyền. Thiếu sự cạnh tranh có thể dẫn đến lợi nhuận và tham nhũng khủng trong hoạt động tư nhân. 
    Tư nhân hoá thường làm tăng chi phí. Lợi nhuận của công ty, cổ tức và thuế thu nhập có thể tăng 20 đến 30% chi phí hoạt động và bảo trì, và sự thiếu cạnh tranh và kỹ năng đàm phán kém có thể khiến các chính quyền địa phương có hợp đồng đắt tiền”
Còn đây là diễn đàn trong đó người dân nước Anh ca thán về các hợp đồng nước mỗi nơi một giá, điểm chung là đều rất khủng
Từ thực tế Việt Nam, bản thân người viết từng bị phạt vì để thất thoát nước, số nước khủng khi xây nhà đã phải đến công ty nước sạch để làm cam kết, nộp phạt và chịu chi phí giá nước theo giá dành cho hộ kinh doanh, hộ xây dựng…cao hơn hẳn so với giá thành nước sinh hoạt cho các hộ dân đang được trợ giá hiện nay. Khi vừa mở miệng than thở về “sự bất bình đẳng” đã được nhân viên ngành nước giảng cho môt bài rằng kể cả với “giá dịch vụ” mà ngành nước đang áp dụng với dân là vẫn có “trợ giá”, bởi chi phí sản xuất thực tế cao hơn nhiều. Từ đó mới thấy, Nhà nước đang trợ giá nước rất nhiều cho đa số dân chúng, đảm bảo dân nghèo, thu nhập thấp đều được hưởng nước sạch với giá rất bèo. Tất nhiên, phe ủng hộ tư nhân hóa sẽ nói rằng, tư nhân hóa và chuyển số tiền trợ giá đó vào công ty cung cấp sẽ giúp Nhà nước giảm chi phí từ tiền thuế của dân. Lập luận này nghe qua có vẻ phù hợp, nhưng đó là với hệ thống quản lý rất tốt, rất minh bạch và hoàn hảo,  dân trí cực cao và tinh thần “đấu tranh dân chủ” cực siêu hạng…, còn không nhãn tiền sẽ thấy ngay một “Bồ Đào Nha” khác.


Previous Post
Next Post

post written by:

3 nhận xét:

  1. Theo đường lối kinh tế tư bản, để kích thích kinh tế thị trường phát triển, cần đẩy mạnh tư nhân hóa, tư hữu hóa, kể cả tư liệu sản xuất, dịch vụ công, ngành năng lượng thiết yếu… Những quốc gia tuyệt đối hóa ưu thế “tư hữu hóa”, thực tế chứng minh đã thúc đẩy kinh tế phát triển vượt bậc, nhưng hệ lụy đi cùng thì cũng rất đáng ngại như ổn định xã hội không bền vững, phân hóa giàu nghèo ngày càng lớn, mâu thuẫn xã hội tiềm ẩn bùng nổ, thậm chí đẩy đến cùng cực…

    Trả lờiXóa
  2. Thực ra theo tôi để tư nhân tham gia một số thành phần kinh tế là tốt, đỡ gánh nặng cho nhà nước; tuy nhiên cần phải đảm bảo sự cạnh tranh để tránh độc quyền, ép giá. Thứ hai nữa là nên hạn chế hoặc không để cho tư nhân có điều kiện chiếm lĩnh các lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế quốc dân như năng lượng, khoáng sản... bởi vì thế sẽ dẫn đến hủy diệt môi trường, hủy diệt nguồn tài nguyên và không còn gì cho con cháu của chúng ta sau này.

    Trả lờiXóa
  3. nói chi nước ngoài mà ngay tại vn ta. việc tư hữu hóa là ko phải bàn cãi nhưng cách thức,phương pháp thực hiện tư hữu hóa mới là vấn đề.một cách rất đơn giản nếu thực hiện tư hữu hóa cho đại bộ phận quần chúng thì ok nhưng trên thực tế thì chỉ một số ít người sở hữu,tệ hơn là được sở hữu với giá rất rẻ mạt. vậy thì khoảng cách giàu nghèo càng lớn là tất yếu thôi.

    Trả lờiXóa